Pitchfork golf: heb je er een nodig en hoe gebruik je hem?

Een golf pitchfork is het vorkje waarmee je een pitchmark herstelt, het kuiltje dat je bal in de green drukt als hij met een hoge boog landt. Veel golfers leren dat je er verplicht een bij je moet hebben. De Regels van Golf zeggen iets anders, en hoe je hem gebruikt telt zwaarder dan welke je koopt.

Wat is een pitchfork, en wat is een pitchmark?

Een pitchmark is de deuk die een bal achterlaat als hij van hoog op de green neerkomt. De USGA Green Section noemt de greens van par-3-holes als schoolvoorbeeld, omdat daar de hoge aanvliegende slagen landen. Op een natte of zachte green zijn ze een groter probleem.

Laat je hem liggen, dan kan een putt over het kuiltje van zijn lijn springen. Volgens de NGF nestelen zich daarin vuil, onkruid en straatgras, en wordt de green gevoeliger voor schimmels. BIGGA, de Britse vereniging van greenkeepers, voegt toe dat niet gerepareerde pitchmarks de plekken voor de hole beperken.

De pitchfork is het gereedschap om dat kuiltje dicht te duwen: een handvat met twee tanden, vast of uitklapbaar. De Nederlandse regeltekst gebruikt het woord zelf en spreekt van een “gangbare pitchfork”.

Ben je verplicht een pitchfork bij je te hebben?

Niet volgens de Regels van Golf. Regel 13.1c(2) somt op waarmee je schade op de green mag herstellen: je hand, voet of een ander lichaamsdeel, een gangbare pitchfork, een tee, een club of iets vergelijkbaars uit je uitrusting. De pitchfork is één optie uit vijf. Nergens in de Regels (editie 2023) staat dat je er een bij je moet dragen.

Wat de Regels wel van je verwachten, is dat je repareert. Regel 1.2a noemt pitchmarks repareren letterlijk als voorbeeld van goed voor de baan zorgen, naast plaggen terugleggen en bunkers aanharken. Een strafslag staat daar in de Regels niet op. Hoe je de rest van de baan netjes achterlaat, van divots tot de bunker, staat bij de gedragsregels op de golfbaan.

Die laatste rij mist in de meeste uitleg. Het baanreglement van Golfclub Almeerderhout zegt letterlijk: “Elke speler dient verplicht een pitchfork bij zich te dragen en waar nodig te gebruiken om pitchmarks te repareren” (geraadpleegd op 25 september 2026). Op zo’n baan is hij dus wel verplicht, via de club en niet via de Regels. Speel je ergens voor het eerst, lees dan het reglement.

Ons advies: houd er altijd een in je broekzak. Een tee werkt net zo goed, maar die heb je niet altijd bij je als je de green op loopt.

Hoe herstel je een pitchmark met een pitchfork?

Greenkeepers en golfbonden beschrijven dezelfde beweging. Dit zijn de stappen van de USGA Green Section en BIGGA:

1. Steek de tanden net buiten de rand van de pitchmark in de grond, niet in het kuiltje zelf.
2. Duw de bovenkant van de pitchfork naar het midden, zodat de rand naar binnen schuift.
3. Herhaal dat rondom.
4. Til het midden niet op en wrik niet omhoog: die beweging scheurt de wortels onder de pitchmark af.
5. Druk de plek aan met de onderkant van je putter, tot hij vlak en stevig is.

BIGGA laat je eerst losse stukjes gras weggooien. De putter dient alleen om achteraf aan te drukken: volgens USGA-agronoom Larry Gilhuly (januari 2015) is een putter alleen geen gereedschap om een pitchmark te herstellen.

Wie het liever ziet dan leest: in deze video van GOLF.NL van 16 november 2020 doet Koert Donkers het in nog geen anderhalve minuut voor. Volgens de videobeschrijving was hij toen hoofdgreenkeeper van Golfclub De Dommel.

Waarom is het midden omhoog wrikken slechter dan niets doen?

Omdat je daarmee de wortels onder de pitchmark lostrekt. Dat blijkt uit een veldproef van Kansas State University in 2003 en 2004, door Jack Fry, Ty McClellan en Steven Keeley. Zij sloegen met een pitching wedge ballen vanaf 90 meter op een green en kozen per methode tien willekeurige pitchmarks. Ze werkten met een tweetandige pitchfork “zoals deze in de meeste shops wordt verkocht”, met tanden van 4,52 cm die tot 3,81 cm diep de grond in gingen. Daarna telden ze de dagen tot een pitchmark vanuit stand niet meer te zien was.

Tussen goed en verkeerd zit bijna een factor twee. Opvallender: niets doen herstelde sneller dan wrikken. Laten liggen is toch geen optie. Volgens het K-State-persbericht van 7 februari 2006 geeft een niet gerepareerde pitchmark eerst het slechtste oppervlak, en ook na herstel blijft er een holte die de rol van de bal verstoort. De onderzoekers leggen de schuld bij de techniek, niet bij de pitchfork. Twijfel je aan je beweging, duw dan liever te voorzichtig dan dat je wrikt.

Een tweede misverstand gaat over de tijd. Op Nederlandse sites lees je dat een gerepareerde pitchmark binnen 24 uur hersteld is. Volgens BIGGA begint hij dan pas te herstellen; wacht je langer dan 24 uur, dan duurt het meer dan drie weken. Goed gerepareerd is hij direct weer vlak, maar pas na ongeveer drie weken onzichtbaar.

Wanneer heb je geen (nieuwe) pitchfork nodig?

Vergeten? Een tee is een volwaardige vervanging. Regel 13.1c(2) noemt de tee met zoveel woorden, en de USGA Green Section schrijft dat bijna elk puntig voorwerp, een tee inbegrepen, een pitchmark goed herstelt zolang de techniek klopt.

Een duurdere hoeft ook niet. Heb je er een uit een set of een cadeaupakket, dan is een tweede, mooiere pitchfork niet nodig: in de K-State-proef zat het verschil in de beweging, niet in het gereedschap.

Buiten de green laat je hem in je zak. Ligt er op de voorgreen of de fairway een pitchmark in je speellijn, dan mag je die voor je slag niet wegwerken (Regel 8.1a(3)). Doe je het toch, dan krijg je de algemene straf: twee strafslagen in strokeplay, verlies van de hole in matchplay. Na je slag mag het wel.

Welke soorten pitchforks zijn er?

Het werk is bij elk type hetzelfde. Het verschil zit in hoe je hem draagt en wat er nog aan vastzit.

Pitchfix, een merk van Duchell b.v. uit Soesterberg, levert volgens de eigen site sinds 2004 pitchforks, waaronder uitklapbare. Kies dus op draaggemak. Een uitklapbaar model met een marker in de steel is één ding minder om in je zak te zoeken.

Wat kost een pitchfork en waar koop je er een?

De automatische pitchfork van Inesis kostte bij Decathlon op 25 september 2026 7,99 euro. Hij is opvouwbaar, heeft een zachte bekleding en in de steel zit een magnetische balmarker. Hij is voor 50 procent van staal en voor de rest van ABS, en scoorde die dag een 4,7 over 121 reviews. Hoe je met zo’n marker je golfbal markeert op de green, staat op een eigen pagina.

Zoek je een 4-in-1 met borstel en teller, of een set waar een pitchfork bij zit, kijk dan tussen de pitchforks bij bol., onder meer van Big Fred’s en Jobber Sports. Die prijzen hebben we niet gepeild, net als bij de pitchforks via AliExpress, waar ook de levertijd niet is gecontroleerd.

Wil je er een weggeven, dan staat een pitchfork als golfcadeau in ons overzicht van cadeaus tot ongeveer 10 euro.

Veelgestelde vragen over de pitchfork